Pojawienie się noworodka w domu to czas wielkich emocji, ale też mnóstwa pytań. Jednym z widoków, który potrafi zaniepokoić niejedną mamę, jest moment, gdy maluszek zanosi się głośnym płaczem, a jego policzki pozostają idealnie suche. W Twojej głowie może pojawić się obawa: „Czy moje dziecko ma zatkane kanaliki łzowe? A może płacze bez powodu?”. Zanim wpadniesz w panikę, usiądź wygodnie i przeczytaj – to zjawisko jest zupełnie naturalne i ma swoje logiczne wyjaśnienie.
Dlaczego noworodek płacze „na sucho”?
To może Cię zaskoczyć, ale noworodki w pierwszych tygodniach życia po prostu nie potrafią płakać łzami tak, jak my. Choć ich gruczoły łzowe istnieją od urodzenia, są one jeszcze niedojrzałe. Produkują one dokładnie tyle płynu, ile potrzeba, by nawilżyć i ochronić delikatne oko przed wysychaniem, ale to za mało, by podczas krzyku nadmiar łez spłynął po twarzy.
Płacz w tym okresie to dla dziecka jedyna forma komunikacji – tak zwany „krzyk alarmowy”. Dopiero gdy układ nerwowy maluszka dojrzeje i zacznie lepiej przetwarzać emocje oraz bodźce zewnętrzne, gruczoły łzowe zaczną pracować intensywniej. Prawdziwe łzy pojawiają się zazwyczaj między 3. a 6. tygodniem życia. Często zbiega się to z tzw. pierwszym skokiem rozwojowym (ok. 5. tygodnia), kiedy to dziecko nagle zaczyna płakać „na mokro”, intensywniej reaguje na Twój głos i częściej się uśmiecha.
Płacz to nie manipulacja – to prośba o pomoc
Wokół niemowlęcego płaczu narosło wiele szkodliwych mitów. Najgorszym z nich jest przekonanie, że płacz bez łez to próba manipulacji rodzicem. Musisz wiedzieć, że tak małe dzieci nie mają jeszcze struktur w mózgu, które pozwoliłyby im na planowanie zachowań i wymuszanie czegokolwiek.
Jeśli Twój maluch płacze, zawsze ma ku temu powód. Może być głodny, mieć mokrą pieluszkę, czuć ból bruszka (kolka) lub po prostu potrzebować Twojej bliskości i zapachu. Reagując na ten płacz, niezależnie od tego, czy płyną łzy, czy nie, budujesz u dziecka poczucie bezpieczeństwa. Ignorowanie płaczu, by dziecko „się wypłakało”, jest szkodliwe, ponieważ powoduje u malucha ogromny stres i wyrzut kortyzolu, co może negatywnie wpływać na rozwój jego mózgu. Pamiętaj: nie da się rozpieścić noworodka swoją miłością i obecnością.
Zatkany kanalik – jak go rozpoznać?
Często mamy martwią się o zatkane kanaliki łzowe właśnie dlatego, że nie widzą łez podczas płaczu. Tymczasem wrodzona niedrożność dróg łzowych objawia się zupełnie inaczej.
Jeśli Twoje dziecko ma rzeczywiście zatkany kanalik (co zdarza się u ok. 5–20% noworodków), zauważysz, że jego oko jest stale „szklane” lub łzawiące, nawet gdy jest spokojne i radosne. Często w kąciku oka zbiera się biała lub żółtawa wydzielina, a rzęsy po nocy są sklejone. Ważne jest jednak to, że samo białko oka pozostaje białe – jeśli jest czerwone, może to być zapalenie spojówek.
Jeśli lekarz potwierdzi niedrożność, najskuteczniejszą metodą pomocy jest masaż dróg łzowych (tzw. metoda Criglera). Polega on na uciskaniu wewnętrznego kącika oka i zdecydowanym ruchu palcem w dół, wzdłuż nosa. Taki masaż wykonuje się zazwyczaj 4 razy dziennie po 10 powtórzeń. Celem jest wytworzenie ciśnienia, które pomoże „odblokować” naturalną zastawkę w przewodzie łzowym.
Kiedy brak łez jest sygnałem alarmowym?
O ile u noworodka brak łez jest normą, o tyle u niemowlęcia, które ma już 3–4 miesiące i wcześniej płakało łzami, ich nagły zanik powinien Cię zaniepokoić. Może to być jeden z głównych objawów odwodnienia.
Dzieci odwadniają się bardzo szybko, zwłaszcza podczas upałów, przy gorączce, biegunce lub wymiotach. Oprócz „suchego płaczu” zwróć uwagę na:
- Suche pieluszki: Jeśli dziecko nie siusiało przez ostatnie 6–8 godzin.
- Zmiany w buzi: Suche usta i obłożony, suchy język.
- Ciemiączko: Miękkie miejsce na czubku głowy wydaje się wyraźnie zapadnięte (wklęsłe)
- Zachowanie: Dziecko jest bardzo apatyczne, wiotkie i senne albo wręcz przeciwnie – ekstremalnie rozdrażnione.
Jeśli zauważysz te objawy, nie zwlekaj – skontaktuj się z lekarzem lub udaj się na najbliższy oddział ratunkowy. Odwodnienie u niemowląt jest stanem zagrożenia zdrowia, który często wymaga podania kroplówki.
Drogie Mamy, jeśli Wasz noworodek krzyczy bez łez, w 99% przypadków oznacza to po prostu, że jego organizm jeszcze się rozwija. Cieszcie się tymi pierwszymi tygodniami i nie dajcie się zwieść mitom o manipulacji. Wasza bliskość jest najlepszym lekarstwem na każdy niemowlęcy niepokój. Łzy w końcu popłyną, zazwyczaj w okolicach drugiego miesiąca życia, i wtedy będziecie tęsknić za chwilami, gdy płacz był tylko „głośnym krzykiem”.
Jeśli jednak widzicie ropę w oczku lub martwicie się o stan nawodnienia maluszka przy infekcji, zawsze słuchajcie swojej intuicji i skonsultujcie się z pediatrą. Spokojna mama to spokojne dziecko!
